Budynek przy ul. Armii Krajowej 16 pochodzi z początku XX wieku. Przez dziesięciolecia wykorzystywany był jako hala sportowa, w której trenowali m.in. zawodnicy Miejskiego Klubu Bokserskiego „Mazur”.

Rewitalizacja tego zabytkowego budynku wpisana jest w „Program Rewitalizacji Ełku na lata 2016 – 2023”, który był opracowany z licznym udziałem mieszkańców. Na spotkaniach pojawiały się różne pomysły dotyczące przeznaczenia budynku. Większość z nich to funkcje sportowo-kulturalne, ale pojawił się także pomysł utworzenia hali targowej.

W miejskim programie rewitalizacji planowana jest poprawa stanu technicznego budynku i dostosowanie go do pełnienia nowoczesnych funkcji sportowo-rekreacyjno-edukacyjnych. Powstała infrastruktura ma służyć wspieraniu aktywności mieszkańców obszaru rewitalizacji oraz integrowaniu lokalnej społeczności.

Opis projektu dotyczący modernizacji hali bokserskiej, zamieszczony w programie rewitalizacji, jest ogólny, stworzony w sposób pozostawiający pole do wypracowania szczegółowych decyzji dotyczących funkcji, jakie hala będzie pełniła w przyszłości. Taki wpis jest niezbędny, by możliwym stało się pozyskanie dofinansowania ze środków UE, gdy pojawi się taka okoliczność. Miasto Ełk zabezpieczyło formalny aspekt procesu aplikowania o dofinansowanie, zgodnie z którym projekty zamierzające skorzystać ze środków UE na rewitalizację, muszą być ujęte w programie rewitalizacji. Chciano uniknąć sytuacji, w której brak zgodności z programem rewitalizacji skutkowałby niemożliwością wnioskowania o wsparcie finansowe inwestycji. Zmiana programu rewitalizacji jest procesem czasochłonnym i nie może być dokonana z dnia na dzień.

Należy pamiętać również o tym, że zaprojektowanie i zrealizowanie inwestycji wymaga przeprowadzenia wszystkich etapów procesu budowlanego, z zachowaniem określonych przepisów prawach. Jednym z nich jest uzyskanie pozwolenia konserwatora zabytków na roboty budowlane prowadzone w zabytku wpisanym do rejestru, a takim właśnie jest budynek przy ul. Armii Krajowej 16. W związku z tym szczegółowe ustalenia dotyczące budynku będą zapadały przy tworzeniu dokumentacji projektowej, uzyskiwaniu pozwoleń i prowadzeniu robót budowlanych.

Koszty przedsięwzięcia, które z założenia mają być współfinansowane z UE, to szacunkowo kwota do 6 mln zł (przy czym 2 mln zł to niezbędne minimum na zabezpieczenie w stanie obecnym, a w budynku nie ma przecież instalacji, sanitariatów spełniających normy sanitarne, elementów ppoż, wyjść ewakuacyjnych itd.). Poziom dofinansowania uzależniony jest od wielu czynników i wahać się może od 55 do 85 % wartości inwestycji. Tak znacząca kwota wynika zarówno z faktu statusu zabytku, jak również faktu, że budynek mający spełniać funkcje użyteczności publicznej musi zostać rozbudowany i wyposażony o części konstrukcji zapewniające bezpieczeństwo przeciwpożarowe, wykonany z kosztownych materiałów renowacyjnych, uzupełniony o instalacje bezpieczeństwa. Orientacyjny termin realizacji, wynikający z zapisów programu, to lata 2020-2023.


Budynek nie zostanie wyburzony

W ostatnim czasie w internecie pojawiły się niepokojące i zupełnie nieprawdziwe informacje o tym, że budynek zostanie wyburzony.

W ramach rewitalizacji nie jest wykluczone, że - jeśli wyrazi na to zgodę konserwator zabytków - część budynku, nie nosząca znamion zabytku, będzie rozebrana, odtworzona i rozbudowana. Autentyczne walory zabytku ma bowiem wyłącznie front budynku z wieżyczką oraz kilka metrów budynku. Pozostała część, to elementy odbudowane po II wojnie światowej.

Potwierdza to m.in. opis decyzji Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 5 grudnia 2007 roku, gdzie znajdują się informacje o zmianach wprowadzanych w bryle jednej z przybudówek oraz rozbudowaniu hali o ¼ długości na fundamencie ceglanym.

Bardziej precyzyjne stanowisko znajduje się w ekspertyzie inżyniera architekta o ocenie stanu technicznego budynku. Napisano tam: „jest to budynek z okresu międzywojennego, jednak w okresie późniejszym był on w znacznej mierze zburzony i ponownie odbudowany w nieco zmienionym kształcie. Budynek byłej hali sportowej w znacznej części został przebudowany, odbudowano lub dobudowano 8,5 m bez zachowania elementów architektonicznych ścian zewnętrznych”.

Dlatego należy pamiętać o tym, że to, co będzie się działo z budynkiem w ramach rewitalizacji, będzie wynikało z projektu technicznego, programu renowacji – uzgodnionych na odpowiednim etapie z konserwatorem, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

Podobnie wcześniej poddano rewitalizacji m.in. budynki obecnej Szkoły Artystycznej przy Armii Krajowej lub dawnego szpitala miejskiego na Mickiewicza w celu nadania im nowych funkcji. Przy renowacji, modernizacji i rozbudowie Szkoły Artystycznej wyburzone zostały wszystkie stropy oraz część tylnych ścian, a następnie wykonano nowe stropy i nadbudowę piętra. Budynek szpitala miejskiego przy ul. Mickiewicza, a w zasadzie jego front, też był pod ochroną konserwatorską. Dzisiaj w zrewitalizowanym budynku poszpitalnym znajduje się park handlowy. Podobnie wyglądały prace rewitalizacyjne w kamienicy pozarządowej przy ul. Małeckich 3. Dzisiaj te obiekty pełnią zupełnie nowe funkcje i jednocześnie doskonale wpisują się w zabudowę historyczną naszego miasta.


Doprecyzujmy - rewitalizacja i renowacja to nie to samo

Program rewitalizacji i sama rewitalizacja nie podlega opiniowaniu przez konserwatora zabytków. Konserwator zabytków wyraża swoje stanowiska dotyczące renowacji zabytku w formie opinii lub decyzję po przedstawieniu dokumentacji technicznej renowacji (ostatniego etapu planistycznego).

Renowacja to nie to samo co rewitalizacja. Bryła budynku Armii Krajowej 16 została wpisana do rewitalizacji w Programie Rewitalizacji na lata 2016 – 2023 pod pozycją nr 55. W Programie Opieki nad Zabytkami miasta Ełku z 12 listopada 2014 r. budynek ten także znajduje się w wykazie zabytków, które w oparciu o wskazane w nim potencjalne źródła współfinansowania, mogą podlegać procesom odnowy.

Dlatego warto – dla zrozumienia istoty sprawy – przytoczyć definicję rewitalizacji – to kompleksowy proces wyprowadzania ze stanu kryzysowego obszarów zdegradowanych poprzez działania całościowe, integrujące interwencję na rzecz społeczności lokalnej, przestrzeni i lokalnej gospodarki, prowadzone w sposób zaplanowany i zintegrowany poprzez program rewitalizacji. Rewitalizacja jest procesem wieloletnim.