Ełk z problemem odorów zmaga się od 2013 r. Problem był wielokrotnie zgłaszany Inspekcji Ochrony Środowiska, gdyż jako organ kontrolujący posiada uprawnienia do prowadzania niezbędnych pomiarów i badań, w tym pobierania próbek lub wykonywania innych czynności kontrolnych stanu środowiska i oceny tego stanu w świetle przepisów o ochronie środowiska.

W bieżącym roku sytuacja pogorszyła się. Odór jest już odczuwalny w całym mieście m.in. na terenie osiedli: Konieczki, Baranki, Tuwima, a nawet w samym centrum. W związku z tym wystosowane zostały pisma do licznych organów i instytucji z prośbą o podjęcie skutecznych działań, by wyeliminować uciążliwości zapachowe.

Głównym organem powołanym do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie środowiska oraz do badania i oceny stanu środowiska jest Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska. Dlatego też zarówno w zeszłym roku, jak i w maju tego roku skierowana została prośba o przeprowadzenie inspekcji interwencyjnej potencjalnych emitentów zapachów, wskazując dwa potencjalne przedsiębiorstwa: Przedsiębiorstwo Gospodarki Odpadami Eko-Mazury Sp. z o. o. (Siedliska) oraz Energoutil Sp. z o.o. (Nowa Wieś Ełcka).

Nie znając źródeł emisji odorów zwrócono się jednocześnie o przeprowadzenie kontroli gospodarstw rolnych znajdujących się na terenie Gminy (wiejskiej) Ełk, w szczególności podmiotów prowadzących produkcję rolną, oraz podmiotów prowadzących działalność, w ramach której są przechowywane odchody zwierzęce lub stosowane nawozy. 

Kontrola przeprowadzona przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska na terenie dwóch potencjalnych emitorów odoru nie wyczerpała całego wachlarza uprawnień, jakie posiada ten organ. Uciążliwość odorowa została zbadana wyłącznie jednego dnia w godzinach wieczornych, podczas kontroli nie stwierdzono ponadnormatywnej uciążliwości zapachowej związanej z działalnością podmiotu. Nie przeprowadzono badań analiz powietrza pod kątem wielkości emisji gazów i pyłów wprowadzanych
do powietrza z instalacji znajdujących się na terenie przedsiębiorstwa. WIOŚ ma uprawnienia do przeprowadzania niezbędnych pomiarów lub badań, pobierania próbek lub wykonywania innych czynności kontrolnych, w tym z użyciem bezzałogowych statków powietrznych. Efektem kontroli mimo stwierdzenia wielu nieprawidłowości było jedynie nałożenie mandatów finansowych, dlatego też wystosowano pismo do Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska z prośbą o włączenie się do sprawy uciążliwych zapachów w Ełku oraz weryfikację przeprowadzonej przez WIOŚ w Olsztynie Delegatura w Giżycku kontroli dwóch przedsiębiorstw: Przedsiębiorstwa Gospodarki Odpadami Eko-Mazury Sp. z o. o. i Energoutil Sp. z o.o.

Powyższe działania przyniosły efekt w postaci kolejnej już kontroli Przedsiębiorstwa Gospodarki Odpadami Eko-Mazury Sp. z o. o., tym razem z zastosowaniem profesjonalnego sprzętu pomiarowego służącego wykrywaniu i identyfikacji gazowych zanieczyszczeń chemicznych. W dwóch z pięciu punktów pomiarowych wykazano emisję substancji wchodzących w skład gazu składowiskowego, pochodzących z kwatery czynnego składowiska odpadów komunalnych, eksploatowanego przez PGO Eko-Mazury Sp. z o. o.  Mając na uwadze, iż uciążliwości zapachowe nie dochodzą jedynie z kierunku Siedlisk, Urząd Miasta będzie wnioskował o przeprowadzenie kontroli z użyciem spektrometrów także w okolicy przedsiębiorstwa Energoutilu Sp. z o.o.

Wystosowany został równolegle wniosek do Wójta Gminy Ełk, gdyż oba przedsiębiorstwa, znajdują się na terenie Gminy Ełk, z prośbą o przeprowadzenie kontroli powyższych przedsiębiorstw w zakresie realizacji warunków określonych w decyzjach o środowiskowych uwarunkowaniach wydanych przez Wójta. Zgodnie przepisami organ, który wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach, może przeprowadzić kontrolę jej wykonywania. Oprócz przeprowadzenia kontroli zwrócono się z prośbą o ponowną weryfikację i analizę zapisów zawartych w wydanych decyzjach w zakresie pełnej identyfikacji źródeł emisji oraz analizy dotrzymania normatywów jakości powietrza atmosferycznego.        

Pismo wysłane zaś do Marszałka Województwa Warmińsko-Mazurskiego dotyczyło prośby o przeprowadzenie inspekcji przedsiębiorstw w zakresie realizacji warunków określonych w decyzjach pozwoleń zintegrowanych wydanych przez Marszałka Województwa. Z informacji pozyskanych od Marszałka wynika, iż kontrole i inspekcje przeprowadzone zostały na początku lipca tego roku. Dodatkowo Marszałek ma przekazać sprawę do placówki terenowej Okręgowej Stacji Rolno-Chemicznej celem przeprowadzenia badań gleb rolnych w zakresie stosowanych przez rolników nawozów.

Wystosowane zostało także pismo do Starosty Ełckiego z prośbą o nasilenie kontroli przedsiębiorstw (zarówno na terenie miasta Ełku, jak i na terenie Gminy Ełk), wprowadzających gazy i pyły do powietrza, gdyż organem właściwym w tych sprawach jest starosta.

Prezydent Ełku zwrócił się także z prośbą do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej oraz do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Białymstoku o przeprowadzenie kontroli prowadzonej gospodarki ściekowej w przedsiębiorstwie Energoutil Sp z o.o. Zachodziły bowiem obawy, iż przedsiębiorstwo w sposób sprzeczny z przepisami gospodaruje wytworzonymi ściekami przemysłowymi, mogącymi zawierać substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego.

O sprawie prezydent informował także organy ścigania: Prokuraturę Rejonową w Ełku, Komendę Wojewódzką Policji w Olsztynie oraz Komendę Powiatową Policji w Ełku.

Do Ministra Klimatu i Środowiska zostało skierowane zapytanie kiedy rząd podejmie działania legislacyjne mające na celu przeciwdziałaniu występowaniu uciążliwości zapachowej. Podobne zapytanie skierowano do Marszałka Sejmu, Marszałka Senatu oraz Wicemarszałka Senatu.

Ostatnia kontrola przeprowadzona przez WIOŚ wskazała, emisję zanieczyszczeń z kwatery czynnego składowiska odpadów komunalnych Przedsiębiorstwa Gospodarki Odpadami Eko-Mazury Sp. z o. o. Pokazuje to, iż mimo podjętych przez spółkę działań w celu zmniejszenia uciążliwości zapachowych generowanych przez przedsiębiorstwo, są one wciąż niewystarczające.

Samorząd miasta Ełku zarówno ten uchwałodawczy czyli Rada Miasta Ełku jak i wykonawczy tj. Prezydent Miasta Ełku nie ma mocy decyzyjnej i jedyne co można zrobić to apelować o podejmowanie przez Prezesa Przedsiębiorstwa Gospodarki Odpadami Eko-Mazury Sp. z o. o. kolejnych działań mających na celu wyeliminowanie uciążliwości zapachowej.

Nie można zapominać o mieszkańcach Osiedla Baranki, gdzie potencjalnym źródeł odoru jest przedsiębiorstwo Energoutil Sp. z o.o. Z uwagi, na to iż przedsiębiorstwo jest spółką prywatną, samorządowcy mają ograniczone możliwości działania. Mimo to miejski samorząd będzie nadal aktywny i będą kierowane wnioski do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska o przeprowadzenie kontroli na terenie Energoutil Sp. z o.o. z wykorzystaniem profesjonalnego sprzętu pomiarowego służącego wykrywaniu i identyfikacji gazowych zanieczyszczeń chemicznych. Samo wykrycie emisji substancji szkodliwych w powietrzu, może nie być wystarczające dla wyciągnięcia konsekwencji w stosunku do emitora zanieczyszczeń, wciąż nie został bowiem ustanowiony normatyw, określający referencyjną metodykę pomiarów stężenia odorów oraz normatyw określający dopuszczalne stężenie odorów na terenach zabudowy mieszkaniowej.

O uchwaleniu prawa, które chroniłoby mieszkańców przed życiem w otoczeniu odorów z różnego rodzaju zakładów i instalacji, dyskutuje się od lat, jednak podejmowane działania przez Sejm czy Senat nie są widoczne. Jeszcze w 2017 r. ówczesne Ministerstwo Środowiska informowało, że „prace nad ustawą odorową dobiegają końca”. Dotąd jednak przepisy w tym zakresie nie zostały przyjęte. Dlatego apelujemy do wszystkich posłów i posłanek naszego regionu o podjęcie prac legislacyjnych mających na celu przeciwdziałanie występowaniu uciążliwości zapachowej. Niezbędne jest wprowadzenie pojęcia uciążliwości zapachowej i wdrożenia przepisów dających organom administracji publicznej kompetencje w ograniczaniu lub eliminowaniu uciążliwości zapachowej.

Jednocześnie prezydent Ełku wielokrotnie prowadził rozmowy i kierował wnioski do PGO Eko-Mazury Sp. z o. o., jak również podjął  tę tematykę podczas Zgromadzenia Związku Międzygminnego „Gospodarka Komunalna” oraz na Zarządzie Związku Miast Polskich. Przeprowadził także rozmowy z dyrektorem Departamentu Ochrony Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Warmińsko-Mazurskiego oraz Nadleśniczym Nadleśnictwa Ełk. Prezydent Ełku spotkał się również z Kierownikiem Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska Delegatury w Giżycku oraz z kierującą Warmińsko-Mazurskim Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska w Olsztynie. 

Podjęte działania nie kończą prac w kierunku usunięcia przedstawionego problemu. Samorząd będzie sięgał po wszystkie możliwe środki administracyjne, aby doprowadzić do wyeliminowania lub znacznego ograniczenia uciążliwości.

UWAGA! Pełny skan dokumentów dotyczących sprawy odorowej:

• Pisma i odpowiedzi
• Wystąpienia i pozyskane odpowiedzi od organów i instytucji na dzień 23 lipa 2024 r.