Dyrektor Muzeum Historycznego w Ełku dr Rafał Żytyniec
ma zaszczyt zaprosić na

X FORUM OTWARTEGO REGIONALIZMU

NARÓD I REGIONY
KONKURENCYJNE OPOWIEŚCI?

Pamięci Prof. Włodzimierza Borodzieja

3-5 września 2026
Muzeum Historyczne w Ełku, ul. Wąski Tor 1 (Centrum Edukacji Muzealnej)

Forum Otwartego Regionalizmu to, w zamierzeniu twórców, cykl dorocznych spotkań – regionalne forum ogólnopolskiej debaty, które ma być katalizatorem nowych pomysłów i działań kulturalnych. Chcemy dać sygnał, że warto nadal aktywnie tworzyć kulturę – nie pro forma, lecz po to, by inspirować do otwartego myślenia i nowatorskich działań.

Organizator:

• Muzeum Historyczne w Ełku

Patronat Honorowy:

• Prezydenta Miasta Ełku Tomasza Andrukiewicza

Partner:

• Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej
• Konsul Honorowy Wielkiego Księstwa Luksemburga w Sopocie Mecenas Tomasz Kopoczyński
• Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie

Wstęp wolny!

Opowieść o przeszłości jest sferą nieustannego sporu i negocjacji. Głęboka polaryzacja narracji odnoszących się do historii jest faktem. Odciska ona głęboki ślad także na naszych współczesnych relacjach. Nie tylko tych wewnątrzpolskich, ale także sąsiedzkich. Czy historyczne doświadczenia mieszkańców Mazur, Lubelszczyzny, Pomorza, Mazowsza, Śląska, Podlasia czy Warmii są identyczne? Załóżmy, że owe doświadczenia, pamięci regionalne i lokalne są tak odmienne, że wręcz uniemożliwiają społeczną komunikację. Czy zatem opowieść o Polsce to w gruncie rzeczy zbiór niepasujących do siebie opowieści koegzystujących z monolityczną pamięcią narodową? Przykładem na to, że tak właśnie jest, może być przypadek odbioru w zasadzie niepozornej wystawy „Nasi chłopcy” w Muzeum Gdańska. Oto okazało się, że coś, co było powszechnym doświadczeniem na Pomorzu, jest kompletnie niezrozumiałe i nie mieści się w owym monolitycznym kanonie pamięci. Przykłady można by mnożyć. Kolejny to spór o olsztyński pomnik wdzięczności Armii Czerwonej dłuta Xawerego Dunikowskiego. Porozmawiajmy o naszych sąsiadach, o tych, którzy żyli na tej ziemi przed laty, o nas samych. Porozmawiajmy o Polsce. Spróbujmy się zastanowić, czym ona właściwie jest i jak o niej opowiadać, dążąc do lepszego wzajemnego zrozumienia.

PROGRAM

Czwartek 3.09.2026

15.00 | Otwarcie Forum Otwartego Regionalizmu:
Rafał Żytyniec – Dyrektor MHE
Tomasz Andrukiewicz – Prezydent Miasta Ełku

FOR (2011-2026), czyli wartość debaty!
Wizualne interpretacje Roberta Tyski – wernisaż wystawy

16.00-17.30 | Naród i regiony. Konkurencyjne opowieści?
Paneliści: Robert Traba, Marcin Zaremba
Moderacja: Jakub Knyżewski

19.00 | Spektakl pt. „Vader. Wojna totalna”, Teatr im. Stefana Jaracza w Olsztynie

Piątek 4.09.2026

10.00-11.30 | Jakiego muzeum potrzebujemy w Polsce?
Paneliści: Beata Nessel-Łukasik, Marcin Napiórkowski, Robert Traba
Moderacja: Sławomir Majoch

12.00-13.30 | II wojna światowa: w centrum pamięci czy w centrum sporu?
Paneliści: Marta Kurkowska-Budzan, Marcin Giełzak, Agnieszka Haska
Moderacja: Jacek Lepiarz

14.30-16.00 | Jak opowiadać o regionach?
Paneliści: Eryk Krasucki, Barbara Klich-Kluczewska, Jacek Poniedziałek
Moderacja: Andrzej Brzeziecki

16.30-18.00 | Żydzi (nie)obecni w polskiej pamięci
Rozmowa Dominiki Kozłowskiej z Grzegorzem Gaudenem

Sobota 5.09.2026

10.00-11.30 | Niechciane dziedzictwo: „wygumkować”, oswoić czy przemilczeć?
Paneliści: Wojciech Konończuk, Monika Stobiecka, Christhardt Henschel
Moderacja: Małgorzata Bukiel

12.00-13.30 | Jak opowiada historię literatura?
Paneliści: Małgorzata Mikołajczak, Rafał Żytyniec, Bernadetta Darska
Moderacja: Violetta Szostak

14.30-16.00 | Dyskusja na podsumowanie: Czy da się napisać historię Polski od tyłu?
Paneliści: Maciej Górny, Rafał Stobiecki, Dobrochna Kałwa
Moderacja: Robert Traba i Jakub Knyżewski

Grafiki przygotowano na podstawie projektu autorstwa Janusza „Pele” Pileckiego († 2026).